ORGANİK KİRAZ YETİŞTİRİCİLİĞİ
1- İklim İstekleri: Kiraz yetiştiriciliği için iklim faktörlerinin en önemlisi sıcaklıktır. Kiraz aşırı sıcak ve aşırı soğuğa dayanamaz. Bitkinin odun dokuları -38 dereceye dayanabildiği halde açmış çiçekler -2 derecede zarar görürler. Çiçeklenmeye yakın dönemdeki aşırı ve uzun süreli yağışlar (tozlaşmaya) döllenmeye engel olurlar, olgunlaşmaya yakın dönemdeki yağışlar ise meyvelerde çatlamaya neden olur. Kirazın soğuklanma ihtiyacı ise genel olara 7 derecenin altında yaklaşık 1.000 saat olarak kabul edilir.
2- Toprak İstekleri: Kiraz toprak açısından seçicidir. İyi drene edilmiş, derin, havalanabilen ve yaz aylarında düzenli olarak sulanabilen topraklar kiraz üretimi için uygundur. Taban suyunun yüksek olduğu yerlerde kökler yüzlek kalır ve zayıf olur. Ağır ve çok su tutan topraklar zamklanmaya, kök çürümelerine ve ağaçta kurumalara neden olur. Kiraz için en uygun toprak kumlu-tınlı topraklardır.
3- Yetiştirme Tekniği:
3.1. Bahçe Tesisi: Bahçe kurulmadan önce toprak analizi yapılmalıdır. Taban araziler yerine hafif meyilli sahalar tercih edilmelidir. (ilkbahar geç donlarından etkilenmemesi için) Kiraz soğuklama ihtiyacı yüksek bir meyve olduğu için yüksek yerlere tesis edilmelidir. Kışın -20 derecenin altına düşmeyen bölgeler seçilmelidir. Rutubetli ve taban suyu yüksek yerlerde organik kiraz bahçesi tesis edilmemelidir. Şiddetli rüzgarlara açık yerler olmamalıdır. Kiraz yetiştiriciliğinde, yağışın yıl içinde düzenli olarak yayılması en uygun olanıdır.
3.1.1. Anaç Seçimi
Kuş Kirazı (Yabani Kiraz) : Organik maddece zengin, geçirgen, verimli topraklarda daha iyi yetişir. Kirece dayanıklılığı azdır. Göz aşısı ile uyuşması iyidir. Bakteriyel kansere dayanıklıdır.
İdris (Mahlep): Su problemi olan, daha az su verilebilen arazilerdeki kiraz bahçesi tesisinde önerebileceğimiz bir anaçtır. Taç kuş kirazının % 75-80’ i kadardır. Kuş kirazına göre kirece daha dayanıklıdır. Aşı uyuşmazlığı gösterebilir. Süzek ve kumlu toprakları sever. Kuş kirazına göre daha fazla besin ihtiyacı gösterir.
Vişne Anacı: Çoğu kiraz çeşitleriyle uyuşması iyi olmayıp, genellikle kirazlarda bodurlaşmaya sebep olur.
Klon Anaçları:
Gİ-5; tohum anacının % 50-70’ i kadar gelişme gösterirler. Çok iyi olmayan topraklara iyi tutunması nedeniyle kendisini göstermiştir. Virüslere karşı hassastır ve bu hassasiyetinin en önemli göstergesi ağaç gövdelerinde zamk oluşturmasıdır.
Mahlep SL 64; idris tohumlarından seleksiyon yolu ile elde edilen bir anaçtır. Kurak ve kireçli topraklarda iyi gelişir. Kiraz ve vişne ile iyi uyuşur. ABD’ de özellikle vişneler için kullanılan bir anaçtır.
3.1.2. Çeşit Seçimi: Çeşit seçiminde pazarlanabilirliği, erkenciliği, kendine verimli ve kendine kısırlık durumu iyi bilinmelidir.
3.1.3. Döllenme Biyolojisi: Kiraz bahçelerinde en büyük problemlerden birisi çeşitlerin kendine kısır olmasıdır. Bahçe kurulurken mutlaka dölleyici çeşitler kullanılmalıdır. Dölleyici çeşit ana çeşidin en az % 15’ i olmalıdır.
4- Gübreleme:
4.1. Yeşil Gübreleme: Toprakta gerekli organik maddeyi sağlamak amacıyla yetiştirilen bitkilerin henüz yeşil iken sürülerek toprağa karıştırılmasıdır. Yeşil gübre bitkisi olarak en fazla tercih edilen baklagillerdir. Baklagillerin tercih edilmelerinin nedeni toprağa yalnız organik madde kazandırmakla kalmayıp aynı zamanda toprağı azotça zenginleştirmeleridir.
4.2. Bitki Besleme: Organik kiraz yetiştiriciliğinde toprak ve yaprak analizi yaptırılması esastır. Çiftlikte üretilen organik maddeler, kompostlar ve mineraller ile kayaçların kullanılmasına müsaade edilir, kullanılacak olan çiftlik gübrelerinin iyi yanmış olması gerekir.
5- Organik Kiraz Yetiştiriciliğinde Zararlılarla Mücadele: Zararlılarla mücadelede, biyolojik mücadeleye önem ve öncelik verilmelidir. Bunun için öncelikle zararlıların doğal düşmanları olan predatör böceklerin korunmalarını ve çoğalmalarını sağlayacak tedbirler alınmalıdır.
5.1. Yaprak Bitleri: 100 lt. su, 2 kg. arap sabunu, 1 kg. ispirto. Arap sabunu ispirto içerisinde eritilir ve suya katılır. Çözelti ile sürgünler ve yapraklar ıslatılır.
5.2. Kırmızı Örümcekler: Neem ağacından elde edilmiş Azadirachtin ihtiva eden insektisit veya 40 gr. Arap sabunu % 18’ lik alkolle sıcak suda çözülür. 25 lt. su ilave edilir ve karıştırılır. Çözelti ile sürgünler ve yapraklar ıslatılır.
5.3. Yaprak Büken: Besi tuzakları ile mücadele yapılmalıdır. Bu tuzaklar, 1 lt. için “900 ml. Su + 100 ml. Şarap + 25 gr. Toz şeker + 25 ml. Sirke” karışımı ile hazırlanır. Kelebek çıkışından bir hafta sonra her ağaca 1 adet besi tuzağı asılmalı ve 10-15 günde bir yenilenmelidir.
5.4. Kiraz Sineği: Sarı yapışkan tuzaklar kullanılır. Tuzaklar, kiraz meyveleri yeşilden sarı renge dönüştüğü zaman 1,5-2 metre yüksekliğinde meyveli bir dala asılır. Haftada bir kez tuzak kontrolleri yapılır, tuzak üzerinde yakalanmış olan böcekler temizlenir.
5.5. Çiçek Zınnı: Meyve ağaçlarının çiçek ve tomurcukları ile beslenmekte, önlem alınmadığında % 100 zarar yapmaktadır. Zararlı görülmeye başlayınca ağaç aralarına dekara 3-5 adet içi su dolu mavi renk kaplar konulmalıdır.
6- Organik Kiraz Yetiştiriciliğinde Hastalıklarla Mücadele: Hastalıklarla mücadelede, öncelikle iyi bir bakım, dengeli gübreleme ve sulama yapılarak bitkiler sağlıklı tutulmalıdır. Hastalıkların bulaşmasını ve yayılmasını önlemek için, bakım işlemleri sırasında, bitkilerin yaralanmamasına çok dikkat edilmeli, hastalıklı bitki parçaları ve meyveler toplanarak bahçeden uzaklaştırılmalı, hasattan sonra bitki artıkları uygun bir şekilde imha edilmelidir.
6.1. Monilya (Mumya) Hastalığı: Kirazların çiçek ve meyvelerinde zarar yapar. Sonbaharda yaprak dökümünden hemen sonra % 3’ lük bordo bulamacı, ilkbaharda tomurcuklar uyanmadan 10 gün önce % 1’ lik bordo bulamacı uygulanmalıdır.
6.2. Yaprakdelen Hastalığı: Hastalık, ağacın tomurcuk, yaprak, sürgün ve bazen de meyvelerinde belirtiler oluşturur. İlkbaharda % 1’ lik bordo bulamacı, sonbaharda % 3’lük bordo bulamacı uygulanır.
6.3. Armillaria Kök Çürüklüğü Hastalığı: Sonbaharın ilk yağmurlarından sonra ağaçların köklerinde veya ölü ağaçların ve odunların üzerinde, sarımsı-kahverengi ve aşağıya doğru siyahlaşan şapkalar şeklinde görülür. Hastalığın görüldüğü bahçelerde sağlam ağaçları korumak için % 2’ lik bordo bulamacı sulama şeklinde uygulanmalıdır.
6.4. Rosellinia Kök Çürüklüğü Hastalığı: Hastalığa yakalanmış ağaçlardaki ilk belirti, yapraklardaki sararmalar ve küçülmeler dikkati çeker. Zamanla yaprakların kuruyup dökülmesiyle, ağaç üzerinde normalden az yaprak kalır. Hastalık bulaşık bahçelerde, ağaçların diplerine, % 2’ lik bordo bulamacı sulama şeklinde uygulanır.
7- Sulama: Yıllık 650 mm. Yağış alan yerlerde kiraz yetiştiriciliği sulamaya gerek kalmadan yapılabilir. Ancak bu yağışın düzenli ve belirli periyotlarla olması gerekmektedir. Sulama sayısı ve zamanı ise toprağın cinsine ve iklime göre değişir. Yazı çok sıcak ve yağışsız geçen yıllarda 20-25 günde bir olmak üzere 4-5 kez sulama gerekir. Fazla sulama kloroz ve kök hastalıklarına neden olabilir.
8- Hasat: Ürünlerin elle toplanması esastır. Meyve hasadı sabahın erken saatlerinde veya akşam serinliğinde yapılmalıdır. Makine ile hasat yapılacaksa, hasat makinesi ve birlikte kullanılan malzemelerin (branda vb) temiz olması ve dezenfekte edilmesi gereklidir. Bir bahçenin hasadı sırasında çeşitlerin karıştırılmamasına dikkat edilmelidir.
Kaynak
http://www.taskentbirlik.com | 
13 Mart 2009, Cuma
